Forvarnir

Aðgerðir og árangur

Líkt og undanfarin ár hefur verið lögð áhersla á að fara fjölbreyttar leiðir í að miðla forvörnum til að ná til sem flestra og nýta þau gögn sem við höfum aðgang að til að styðja við skilaboðin. Þá höfum við unnið að fjölmörgum verkefnum í samstarfi við ýmis samtök og stofnanir enda margir sem vinna ötullega að forvörnum á Íslandi og mikill slagkraftur sem myndast þegar öflugir aðilar vinna saman að sameiginlegu markmiði á þessu sviði. Samstarf í forvörnum varðar almannaheill og er því hafið yfir samkeppni.

Forvarnaskilaboð á umhverfisskiltum

Í mars var ýtt úr vör herferð þar sem umhverfisskilti voru nýtt til að koma mikilvægum forvarna- og öryggisskilaboðum til vegfarenda á stöðum þar sem fólk þarf að vera sérstaklega vakandi í umferðinni. Skilaboðin voru unnin út frá tjónagögnum okkar og slysatölum Samgöngustofu, sem sýndu hvar hættulegustu eða varasömustu gatnamótin er að finna og á hvaða hringtorgum flestir árekstrar verða. Þessi herferð fékk töluverða umfjöllun í fjölmiðlum, eins og til dæmis á mbl.is þar sem fjallað var um hættulegustu gatnamót Reykjavíkur og varasamasta hringtorg landsins.

Um haustið var sett upp önnur herferð á auglýsingaskiltum þar sem vakin var athygli á því að þúsundir barna væru að bætast við umferðina við upphaf skólaársins og að mörg þeirra væru að fara í fyrsta skipti sjálf um göturnar. Samhliða auglýsingaherferðinni fór verkefnastjóri forvarna í viðtöl í fjölmiðlum þar sem farið var yfir helstu þætti sem nauðsynlegt væri að hafa í huga til að tryggja öryggi skólabarna í umferðinni, sem er jú sameiginleg ábyrgð okkar allra.

Varað við skjáhættu

Haldið var áfram að vekja athygli á þeirri miklu hættu sem stafar af farsímanotkun undir stýri undir formerkjum átaksverkefnisins Ekki taka skjáhættuna, sem Sjóvá og Samgöngustofa standa saman að. Sjóvá var í samstarfi við Bylgjulestina um sumarið og var áhersla á að koma skilaboðum um skjáhættu til skila, svo sem með birtingum á auglýsingum á farartækjum Bylgjulestarinnar, með útvarpsviðtölum og fleiru.

Símanotkun við akstur dróst saman um 8,6% árið 2024 eftir að herferðinni var hrundið af stað. Samkvæmt útreikningum Samgöngustofu jafngilti það sparnaði fyrir samfélagið upp á rúmar 700 milljónir króna, eins og fjallað var um í fjölmiðlum. Hins vegar voru blikur á lofti í nýrri viðhorfskönnun Samgöngustofu í nóvember 2025 þar sem notkunin hafði aukist aftur og því ljóst að nauðsynlegt er að halda þessari umræðu stöðugt á lofti.

Námskeið um öryggi ungra barna á heimilinu

Sjóvá og Miðstöð slysavarna barna buðu foreldrum barna á aldrinum 0-3 ára og öðrum áhugasömum aðstandendum upp á ókeypis forvarnanámskeið á árinu. Námskeiðið bar yfirskriftina Öryggi ungra barna á heimilinu og þar fór Herdís Storgaard hjúkrunarfræðingur og forstöðumaður miðstöðvarinnar yfir hvernig megi tryggja öryggi barna á heimilum og í bílum í sérhannaðri kennsluíbúð Miðstöðvar slysavarna barna. Yfir 100 manns sóttu námskeiðin sem voru bæði haldin í húsnæði miðstöðvarinnar og rafrænt, á íslensku og á ensku.

Forvarnastarf með fyrirtækjum

Forvarnir og öryggismál hafa alla tíð verið mikilvægur hluti af samstarfi Sjóvár við fyrirtæki í viðskiptum. Reglulega er tekin saman tjónatölfræði fyrir fyrirtæki og helstu áhættur greindar út frá gögnum. Upplýsingarnar eru síðan notaðar í forvarnastarfi til að efla öryggi á vinnustöðunum. Þá var farið yfir öryggismál með starfsfólki í fjölmörgum fyrirtækjaheimsóknum.

Samtals var farið í 282 áhættu- og forvarnaskoðanir í fyrirtæki á árinu til viðbótar við mörghundruð þjónustuheimsóknir þar sem forvarnir og öryggismál eru einnig hluti af samtalinu. Þetta er mikil fjölgun áhættu- og forvarnaskoðana frá fyrri árum en ákveðið var að sinna þeim af sérstaklega miklum krafti í ár samhliða átaksverkefni okkar gegn vinnuslysum.

Viðbrögð við vinnuslysum

Stór hluti af forvarnastarfi með fyrirtækjum er að koma í veg fyrir vinnuslys og að aðstoða starfsfólk þeirra við að bregðast rétt við þeim slysum sem verða. Þannig eflum við öryggi á vinnustöðum og stuðlum að því að mögulegar bætur komist í réttar hendur. Til að veita þeim betri stuðning þessu tengt gaf Sjóvá út fræðsluefni fyrir vinnustaði um viðbrögð við vinnuslysum á árinu. Útbúin voru veggspjöld með leiðbeiningum um fyrstu viðbrögð og skráningu, skráningarform fyrir atvikaskýrslu og upplýsingasíða á sjova.is. Efnið var gefið út á íslensku, ensku og pólsku og er einfalt að nálgast það allt af vef okkar og prenta þar út eða fá veggspjöld hjá Sjóvá. Þetta átaksverkefni vakti mikla ánægju og hafa margir vinnustaðir þegar nýtt sér efnið.

Sérkjör á atvikaskráningakerfi

Á árinu var gerður samningur við Áhættustjórnun ehf. sem felur í sér að viðskiptavinir Sjóvár fá sérkjör af uppsetningu og notkun atvikaskráningakerfisins ATVIK. ATVIK er stafrænt atvikaskráningakerfi sem gerir fyrirtækjum, stofnunum og sveitarfélögum kleift að greina hættur í rekstrinum með því að skrá slys og næstum slys. Þannig er hægt að bregðast tímanlega við til að koma í veg fyrir alvarleg tjón eða endurtekningu á slysum með markvissum forvarnaaðgerðum.

Fundað um forvarnir og öryggismál

Ýmsir fundir voru haldnir um forvarnir og öryggismál á árinu, víðs vegar um landið. Í maí var haldinn morgunverðarfundur fyrir aðila ferðaþjónustunnar um öryggismál. Þá hélt Sjóvá fjölsótta Fyrirtækjadaga á Selfossi, Akureyri og Ísafirði þar sem meðal annars var rætt um forvarnir tengdar brunaáhættu hjá fyrirtækjum. Einnig voru haldin sérstök forvarnaerindi á vegum félagins á öryggisviku Reykjavíkurborgar, hjá Kópavogsbæ, Íslandspósti og í Landbúnaðarháskólanum Hvanneyri, svo dæmi séu nefnd.

Forvarnir í fjölmiðlum

5 greinar eftir verkefnastjóra forvarna birtust á visir.is á árinu. Verkefnastjórinn fór einnig í mörg viðtöl, bæði í útvarpi og á vefmiðlum, svo sem í tengslum við herferðir um varasama staði í umferðinni, ný skólabörn í umferðinni, skjáhættu við akstur og fleira. Ánægjulegt er að sjá þá athygli sem íslenskir fjölmiðlar sýna forvörnum og öryggismálum, bæði með því að bregðast við fréttatilkynningum og auglýsingaefni sem tengjast þeim en einnig með því að sýna frumkvæði að umfjöllun um þessi mikilvægu mál sem nauðsynlegt er að beina kastljósinu að reglulega.

Forvarnaskilaboð til viðskiptavina

Á hverju ári eru sendir markpóstar með forvarnaskilaboðum, bæði á einstaklinga og fyrirtæki í viðskiptum. 11 forvarnatengdir markpóstar voru sendir á árinu 2025. Lögð hefur verið áhersla á að vanda skilaboðin og hafa þau skýr og einföld, til að efni þeirra skili sér sem best til viðskiptavina. Þannig voru sendir póstar um brunavarnir heimila og fyrirtækja á Degi reykskynjarans og mikilvægi þess að fara stöðugt yfir þær.Þá fengu sumarhúsaeigendur póst þar sem minnt var á mikilvægi þess að gera sumarhúsin klár fyrir veturinn og loka meðal annars fyrir neysluvatn, svo dæmi séu nefnd.

Framrúðuplástrar með forvarnagildi

Síðustu ár hefur verið unnið að átaki í að auka hlutfall framrúðuviðgerða og fækka um leið framrúðuskiptum. Þetta átak hefur meðal annars falist í dreifingu framrúðuplástra sem komið geta í veg fyrir að skemmdir á rúðu stækki og í virku samtali við viðskiptavini og samstarfsaðila á verkstæðum um ávinninginn af þessu. Betur er sagt frá þessu verkefni og framgangi þess í umfjöllun um loftslagsbreytingar.

Forvarnir í gegnum fjarskoðanir

Undanfarin ár hefur fjarskoðunarlausnin Innsýn verið mikið nýtt við tjónaskoðanir í eignatjónum. Með þeim hætti hefur starfsfólk okkar oft getað brugðist hraðar við en annars og leiðbeint strax um fyrstu viðbrögð við tjóninu til að lágmarka skaðann. Á árinu 2025 var farið að nýta Innsýn í miklum mæli við áhættuskoðanir við tryggingatöku. Þá gafst starfsfólki okkar einnig tækifæri til að ræða forvarnir og öryggismál húsnæðisins við viðskiptavini, hvort sem um var að ræða íbúðarhúsnæði, sumarhús eða annað. Nánar er fjallað um notkun Innsýnar á árinu í umfjöllun um loftslagsbreytingar.

Árangursríkt samstarf um forvarnir

Fjölbreyttur hópur opinberra aðila og samtaka vinnur að forvörnum á Íslandi. Oftar en ekki næst hvað bestur árangur með öflugu samstarfi og hefur Sjóvá í gegnum tíðina átt í góðri samvinnu við ýmsar stofnanir, samtök og einstaklinga sem starfa að forvörnum með einum eða öðrum hætti. Sjóvá á til dæmis sæti í fagráði umferðarmála fyrir hönd Samtaka fjármálafyrirtækja og er hluti af Eldvarnabandalaginu. Sjóvá átti einnig í virku samtali við Ferðamálastofu á árinu um helstu áskoranir í greininni tengdar öryggismálum og þá var áfram unnið með Samgöngustofu að átaki gegn farsímanotkun í umferðinni, eins og fyrr segir. Þá flutti fulltrúi Sjóvár erindi á morgunverðarfundinum Brunavarnir og öryggi til framtíðar sem HMS, SS, SI og Slökkvilið höfuðborgarsvæðisins stóðu að.

Styrkveitingar til góðra mála

Lengi hefur verið lögð áhersla á að styrkja verkefni sem hafa jákvæð áhrif á samfélagið og er þar sérstaklega horft til verkefna sem tengjast forvörnum, heilsu og hreyfingu, og eru í takt við hlutverk og stefnu Sjóvár. Líkt og undanfarið fékk Slysavarnafélagið Landsbjörg hæsta styrkinn á árinu. Sjóvá hefur um áratuga skeið verið aðalstyrktaraðili samtakanna og átt í afar farsælu samstarfi við þau um ýmis verkefni tengd forvörnum og öryggismálum.

Sem dæmi um önnur verkefni sem voru styrkt á árinu 2025 má nefna Lífssporið sem er hlaup sem Líf styrktarfélag heldur til styrktar kvennadeild Landspítalans. Þá styrkti Sjóvá Ljósafossgönguna líkt og síðustu ár, þar sem gengið er niður hlíðar Esjunnar með höfuðljós þannig að fallegur ljósafoss myndast. Gangan er haldin til styrktar Ljósinu, endurhæfingarmiðstöð fyrir þá sem hafa greinst með krabbamein. Sjóvá styrkir Ljósið um 2.000 kr. fyrir hvern þátttakanda í göngunni, sem voru 900 talsins þetta árið. Sjóvá styrkti að auki Hinsegin daga í Reykjavík 2025 eins og undanfarin sumur.

Í ár var tekið upp nýtt fyrirkomulag við úthlutun smærri styrkja, sem eru veittir til viðbótar við fasta styrktarsamninga. Þau sem vilja sækja um styrk senda inn umsókn á vef Sjóvár og er úthlutað úr sjóðnum þrisvar sinnum á ári. Einstaka styrkir fara ekki yfir eina milljón króna en samtals eru að hámarki veittar 12 milljónir króna úr sjóðnum á hverju ári. Úthlutunarreglur eru aðgengilegar á sjova.is.